تصحیح روابط ایران- آمریکا: نقشه راهی برای دولت بایدن


” ارائه نقشه راه به بایدن برای تعامل با ایران”

در twitter به اشتراک بگذارید
در whatsapp به اشتراک بگذارید
در telegram به اشتراک بگذارید
گرانمایه کارشناس ارشد خاورمیانه در این اتاق فکر، در این متن نقشه راهی برای اصلاح روند روابط ایران و آمریکا به دولت بایدن پیشنهاد می­دهد:

فاز اول: توافق موقت تا اواسط فوریه 2021:
این مرحله باید از ماه نوامبر پس از مسجل شدن ریاست جمهوری بایدن آغاز شود. سه کشور اروپایی باید در این ماه به “منجمد کردن فعالیت­های هسته­ای ایران که بیش از برجام است” متمرکز شوند. هدف این است که معامله موقت تا اواسط ماه فوریه (اواخر بهمن) انجام شود و ورود مجدد دولت بایدن به برجام آن را عملی­تر کند. این اقدامات می­تواند کاهش سطح غنی‌سازی به زیر 3.67%، توقف فعالیت­های غنی­سازی در تأسیسات فردو و توقف نصب سانتریفوژهای پیشرفته باشد. پس از تحلیف بایدن، دولت آمریکا باید تقاضای خود را به طور رسمی به کمیسیون مشترک ارسال کند تا مشارکت خود در برجام را احیا کند. به موازات آن دولت باید یک مذاکره­کننده ارشد سابق در برجام را برای احیای روند دیپلماسی محرمانه تعیین کند. باید در پایان مرحله اول مشوق­هایی اقتصادی در قبال فریز موقت فعالیت­های هسته­ای ایران در اختیار این کشور قرار داده شود. این مشوق­ها می­تواند اراده جدی آمریکا در همکاری مجدد را نشان داده و اعتماد به نفس تهران را افزایش دهد. بسته اقتصادی در این مرحله می­تواند شامل موارد زیر باشد:

صدور مجدد معافیت برای خرید محدود نفت ایران توسط برخی کشورها مانند چین، کره جنوبی، یونان و ایتالیا؛
صدور معافیت اجرایی برای کاهش محدودیت تجارت با ایران و همچنین افزایش دسترسی ایران به درآمدهای خارجی­اش.

فاز دوم: اجرای کامل و متقابل برجام تا ژوئن 2021
در این مرحله برجام باید به طور کامل تا قبل از انتخابات ریاست جمهوری ایران اجرا شود. هر دو طرف باید تنش­های نظامی را کم کنند. ایران باید در این مرحله سخنان خود علیه آمریکا و متحدان منطقه­ای آن را تعدیل کند. اروپا می‌تواند در این مرحله شاهدی برای کاهش تحریکات از سوی هر دو طرف باشد. مهمترین اختلافی که ایران می­تواند در این مرحله آن را مطرح کند این است که سرعت بازگشت تحریم­های ثانویه سریع‌تر از آن است که ایران بتواند برنامه هسته‌ای‌اش را گسترش دهد و از این جهت ایران درخواست جبران خسارات وارد شده به خود را دارد.

 

بایدن نمی­تواند به دلیل فشارهای داخلی به پرداخت غرامت به ایران اقدام کند بنابراین باید از روش­های دیگری برای اعتمادسازی استفاده کند. این راهکارها می­توانند به قرار ذیل باشند:

  • همکاری با شرکای اروپایی جهت توسعه افق تجارت از طریق اینستکس، استفاده از این مکانیسم می­تواند فراتر از موارد بشردوستانه باشد؛
  • بازگردان دستورهای اجرایی رئیس‌جمهور آمریکا درباره تحریم بخش معادن و فلزات که شامل دستورات اجرایی ۱۳۸۷۱ و ۱۳۹۰۲ می‌شود؛
  • اعطای معافیت به شرکت­هایی مانند بوئینگ و ایرباس برای ترانسفر هواپیماهای مسافربری، قطعات هواپیماها و تکنولوژی­های مرتبط به ایران؛
  • ایالات‌متحده و بریتانیا باید با همکاری یکدیگر برای انتقال بدهی ۴۰۰ میلیون پوندی بریتانیا به تهران برای فروش تانک­های بریتانیایی که قرارداد آن دهه‌ها قبل منعقدشده بود، تلاش کنند؛
  • افزایش ارتباطات دفتر کنترل دارایی­های خارجی وزارت امورخارجه آمریکا با فعالان تجاری و بانک­های اروپایی؛ به این معنی که یک یا دو بانک اروپایی به‌اصطلاح ”بانک پاک” برای معاملات با ایران انتخاب شوند.
  • آمریکا موافقت کند که توانایی وتو هر یک از شرکت­کنندگان برجام برای لغو تحریم­های سازمان ملل لغو و با نیاز به اکثریت آراء اعضای دائمی شورای امنیت جایگزین شود. در عوض دولت بایدن می­تواند یکسری توافقات را با اعضای دائم شورای امنیت برای محدود کردن صادرات و واردات تسلیحات پیشرفته خاص به دنبال انقضای تحریم تسلیحاتی سازمان ملل انجام دهد.

فاز سوم: مذاکرات هسته­ای هرچه بیشتر از ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۳

درحالی‌که دو مرحله اول ایجاد ثبات در برجام و جلوگیری از بحران کوتاه‌مدت درباره برنامه هسته­ای ایران را هدف قرار می­دهد مرحله سوم بر توسعه بهره­وری از برجام متمرکز است. این مرحله با جانشین حسن روحانی پیش خواهد رفت. دولت بایدن باید در ماه­های پایانی فعالیت روحانی این موضوع را به طور خصوصی مطرح کند که رهبر ایران چگونه به ادامه مذاکرات چراغ سبز نشان خواهد داد. انتصاب نماینده ویژه­ای برای پیشبرد این امور محرمانه و سپس دیپلماتیک از سوی بایدن می­تواند در تسریع این روند مفید باشد. این نماینده باید اعتبار بالایی میان اعضای کنگره داشته باشد. ایران برای پیگیری مذاکرات به یک چارچوب چندجانبه نیاز دارد زیرا واکنش منفی داخلی نسبت به مذاکره با آمریکا پس از شهادت سردار سلیمانی وجود دارد.

 

بنابراین چارچوب ۵+۱ و کمیسیون مشترک به عنوان زنده­ترین سالن گفتگو با ایران درباره موضوع هسته‌ای باقی می‌ماند. هنوز مشخص نیست ایران مایل باشد تعهدات هسته­ای خود را فراتر از شرایط ذکر شده در برجام تمدید کند یا در واقع آیا رئیس‌جمهور ایران مجاز به انجام چنین اقدامی است یا خیر اما دولت بایدن باید آماده باشد موارد زیر را برای تخفیف تحریم‌ها انجام دهد:

  • دسترسی محدود ایران به دلار آمریکا: برای دستیابی به این امر ایالات‌متحده می­تواند پیشنهاد کاهش محدودیت تجارت با دلار را ارائه کند تا بانک­های بین­المللی بتوانند از دلار برای تعامل مالی با ایران استفاده کنند؛
  • برای کاهش خطر لغو توافقنامه بعدی توسط رئیس‌جمهور آمریکا بایدن می­تواند تلاش کند تا حمایت کنگره را به دست آورد. با این وجود، بسته به فضای کنگره، هم بایدن و هم ایران باید آماده شکست این تلاش باشند و ایران باید بپذیرد چنین توافقی هنوز توسط کنگره آینده آمریکا قابل لغو است.

برای پیشرفت در مذاکرات به احتمال زیاد ایران حذف سپاه پاسداران از لیست سازمان­های تروریستی خارجی را از دولت بایدن درخواست خواهد کرد. مشخص نیست که بایدن فضای سیاسی این اقدام را خواهد داشت یا خیر اما پیشنهاد می­شود این موضوع را در پرونده مذاکرات منطقه­ای با ایران مورد بررسی قرار دهد.

 

منابع پژوهش در دفتر پژوهشکده موجود است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

آیا مطمئن هستید که می خواهید قفل این پست را باز کنید؟
باز کردن قفل باقی مانده : 0
آیا مطمئن هستید که می خواهید اشتراک را لغو کنید؟