شما اینجا هستید : صفحه اصلی » ترکیه وقفقاز » روابط خارجی ترکیه - شبکه تحلیل گران » سیاست خارجی ترکیه و چالش‌های پیش‌رو

سیاست خارجی ترکیه و چالش‌های پیش‌رو

اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در telegram
 شواهد نشان می‌دهد تحولات افغانستان، لیبی، مصر، قبرس و یونان، سیاست خارجی ترکیه را طی ماه‌های آینده تحت‌الشعاع قرارخواهد داد.

پس از خروج آمریکا و ناتو از افغانستان نقشی که به ترکیه محول شده، حفاظت و تأمین امنیت از فرودگاه کابل در افغانستان است. هرچند این وضعیت برای سیاست منطقه‌ای ترکیه یک دستاوردها محسوب خواهد شد، اما به همان اندازه خطراتی نیز برای ترکیه به همراه خواهد داشت. ترکیه در اقدامی که تا حدی برای جلب رضایت آمریکا و همچنین پیشبرد منافع خود طراحی کرده، همکاری نیرو‌های ترک به‌عنوان بخشی از پروژه نظارتی ناتو در محافظت از فرودگاه بین‌المللی کابل را ارائه داده است. همکاری با آمریکا در افغانستان ازلحاظ گشودن یک صفحه جدید در روابط شکننده بین ترکیه و آمریکا، حائز اهمیت است. آنکارا پس از اعلام این پیشنهاد با متحدان خود ازجمله آمریکا در خصوص حمایت مالی، سیاسی و لجستیکی در حال رایزنی است. امنیت این فرودگاه برای خروج هیئت‌های دیپلماتیک از افغانستان پس از خروج آمریکا مهم است. این مأموریت ترکیه در چارچوب توافقنامه‌های همکاری نظامی ‌با دولت قانونی افغانستان خواهد بود.

اردوغان پیشنهاد کرده است که نیرو‌های ترکیه در یک اتحاد احتمالی با مجارستان همکاری کنند. ترکیه از سال ۲۰۱۳ به همراه آمریکا، مجارستان و فرانسه سابقه ۶ سال حفاظت از این فرودگاه را داشته است. ترکیه وظایف مهمی نظیر کمک به تأمین امنیت در اطراف کابل و اجرای پروژه‌های زیرساختی را نیز بر عهده گرفته است.

ترکیه تمایل دارد حضور نظامیانش در افغانستان پس از خروج نیروهای ناتو را ادامه مأموریت قبلی ترکیه نشان دهد، اما هدف اعلام شده حضور نظامی ترکیه در افغانستان، فقط آموزش نیروهای امنیتی افغانستان و کمک و پشتیبانی از آن‌ها بدون حضور نیروهای رزمی‌ است. وظایف مأموریت ترکیه در افغانستان مربوط به کمکی است که ناتو در چارچوب قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد انجام داده است.

نیروهای مسلح ترکیه بر اساس اختیاراتی که مجلس ملی این کشور با مصوبه مورخ ۱۰ اکتبر ۲۰۰۱ به دولت ترکیه داد و تصمیم شورای وزیران در این زمینه، به‌منظور تأمین امنیت و ثبات در افغانستان به نیروهای پشتیبانی امنیت بین‌المللی افغانستان پیوست. ترکیه از سال ۲۰۰۲ تاکنون در زیر چتر ناتو و تحت فرماندهی آیساف (نیروهای بین‌المللی کمک به امنیت) در افغانستان حضور دارد. البته نیروهای ترکیه در افغانستان نیروی رزمی نبوده است. ترکیه بدون ناتو نیز در افغانستان تنها نخواهد ماند، چراکه احتمال مشارکت مجارستان و پاکستان در این مأموریت مطابق با درخواست ترکیه وجود دارد. همراهی پاکستان با ترکیه در افغانستان هم ازلحاظ تقسیم ریسک و هم ازلحاظ افزایش دستاوردها بسیار مهم است. اعزام سربازان ترک به کشوری که ارتش ترکیه را نیروی خارجی اعلام کرده است، ریسک بزرگی خواهد داشت. اظهارات اخیر سخنگوی طالبان مبنی بر اینکه به‌عنوان عضوی در ائتلاف پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) ترکیه هم باید نیروهایش را به‌موجب توافق امضاشده با آمریکا در ۲۹ فوریه ۲۰۲۰ از افغانستان خارج کند بر پیچیدگی موضوع افزوده است.

در «لیبی» با توجه به بیانیه نهایی دومین نشست برلین به نظر می‌رسد که همه کارها ازجمله خروج کامل نیروهای خارجی از این کشور در مسیر خود قرارگرفته است. در دومین نشست برلین که به‌منظور دستیابی به راه‌حل سیاسی در مسئله لیبی در ماه ژوئن برگزار شد، ترکیه بیش از همه متضرر شد. در بیانیه نهایی این نشست از ترکیه نیز بدون ذکر نام، خواسته شد که همراه با نیروهای خارجی، عناصر ارتش خود را از لیبی خارج کند. قاهره همچنان خواهان خروج غیرمشروط ترکیه از لیبی است و در پیام‌های خود به آنکارا تأکید دارد که در صورت ادامه حضور غیرقانونی ترکیه در خاک لیبی هماهنگی امنیتی به حالت تعلیق درمی‌آید، اما ترکیه این مسئله را رد کرده است.

همراهی خالد المشری رئیس شورای عالی دولتی لیبی مبنی بر اینکه «نیروهای ترکیه بنا به دعوت دولت لیبی و در چارچوب توافقنامه‌های قانونی امضا شده بین دو کشور در لیبی حضور دارند. به‌جز نیروهای ترک، همه طرف‌ها به شکل غیررسمی و غیرقانونی به لیبی آمده‌اند. لذا نمی‌توان نیروهای ترک را با نیروهای خارجی و مزدوران برابر دانست»، شرایط را برای آنکارا ساده‌تر کرده است.

مصر اخیراً در منطقه «جربوب» که یکی از نزدیک‌ترین مناطق خود به کشور همسایه لیبی است، یک پایگاه دریایی ایجاد کرد. نام این پایگاه دریایی نیز مفهوم نمادین دارد. پایگاه ۳ جولای. در تاریخ مصر ۳ جولای روزی است که سیسی، رئیس وقت ستاد مشترک ارتش مصر با یک کودتای نظامی در سال ۲۰۱۳ به حاکمیت اخوان‌المسلمین در این کشور پایان داد. دولت حزب عدالت و توسعه که بزرگ‌ترین حامی دولت اخوان‌المسلمین/ مرسی بود، بیشترین واکنش را نسبت به کودتای ۳ جولای در مصر نشان داد و روابط ترکیه با مصر به بن‌بست رسید. دولت ترکیه به دنبال عادی‌سازی روابط خود با سیسی است اما نام‌گذاری پایگاه نظامی مصر در منطقه مجاور لیبی تحت عنوان «پایگاه ۳ جولای» را نوعی رجزخوانی دیپلماتیک علیه ترکیه تلقی کرد.

سفر آتی اردوغان به بخش ترک‌نشین قبرس که قرار است در ۲۰ جولای انجام شود، از هم‌اکنون حساسیت‌هایی در قبرس یونانی‌نشین به همراه داشته است. این سفر، یک قدرت‌نمایی سیاسی آشکار در برابر نیکوزیا، یونان و اتحادیه اروپا است. چراکه ترکیه تنها کشور جهان است که «جمهوری ترک قبرس شمالی» (KKTC) را به رسمیت شناخته است. یونان به‌عنوان متحد اصلی قبرس در رابطه با این سفر معتقد است این دیدار در بهترین حالت برای وجهه بین‌المللی ترکیه مضر است و در بدترین حالت موجب وضع تحریم و محدودیت‌هایی علیه ترکیه خواهد شد.

اتحادیه اروپا نیز مخالفت خود را با رویکرد سیاسی ترکیه در قبال قبرس اعلام کرد و «اورزولا فن در لاین» رئیس کمیسیون اروپا در مورد سفر اردوغان اعتقاد دارد: «به رئیس‌جمهور ترکیه گفتم موضع من در مورد سفر شما به بخش ترک‌نشین قبرس کاملاً روشن است. ما با حساسیت این سفر را دنبال خواهیم کرد. اتحادیه اروپا هرگز راه‌حل دو دولت در قبرس را نخواهد پذیرفت.»

«توافقنامه سکوت متقابل» بین یونان و ترکیه در شرق مدیترانه به‌منظور جلوگیری از قطع درآمد گردشگری دو کشور در حال اجرا است. اگرچه آنکارا فعالیت‌های حفاری نفت و گاز در شرق دریای مدیترانه و نزدیک قبرس را ادامه می‌دهد اما نخست‌وزیر یونان اخیراً از یک لحن نرم‌تری نسبت به ترکیه و اردوغان رئیس‌جمهور این کشور استفاده کرده است. به اعتقاد او «ما هنوز مشکلات ساختاری که منجر به ایجاد تنش بین دو کشور می‌شود را حل نکرده‌ایم اما ما خواستار بهترین روابط بین دو کشور و ملت‌ها هستیم.»

اما وزیر خارجه یونان که موضع تندتری نسبت به نخست‌وزیر کشورش دارد مدعی است سیاست خارجی یونان مبتنی بر حقوق بین‌المللی و مطابق با تصمیمات شورای امنیت سازمان ملل است. وی افزود: موضع دیرینه و ثابت تمامی دولت‌های یونانی و وزیران خارجه کشورمان این است که ما فقط در مورد فلات قاره و منطقه انحصاری اقتصادی می‌توانیم با ترکیه مذاکره کنیم. چنانچه ترکیه تمایل داشته باشد در مورد موضوعات دیگر مذاکره کند، ما در چنین مذاکراتی شرکت نخواهیم کرد. یونان دارای سیاست خارجی متکی بر حقوق بین‌المللی و کنوانسیون ملل متحد در مورد حقوق دریاها است. بسیاری از کشورهای شرق مدیترانه دارای اصول و درک مشترک با ما هستند. ترکیه تنها کشور جهان است که همسایه و هم‌پیمان خود (در ناتو) را به جنگ تهدید کرده است.

 

منبع:https://www.scfr.ir/

۲ نظرات

  • لطفا در ابتدای گزارش نام نویسنده را قید کنید

    • سلام و عرض ارادت
      نام تمامی نویسنده در ابتدای مقالات درج می شود
      سپاس از همراهی شما

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

۱
۲
۳
۴
۵
۶
۷
۸
۹
۱۰
۱
۲
۳
۴
۵
۶
۷
۸
۹
۱۰
۱
۲
۳
۴
۵
۶
۷
۸
۹
۱۰
شما اینجا هستید : صفحه اصلی » ترکیه وقفقاز » روابط خارجی ترکیه - شبکه تحلیل گران » سیاست خارجی ترکیه و چالش‌های پیش‌رو

اسرائیل و اردن تحولات در جنوب غربی سوریه را زیر نظر گرفته اند

اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در telegram
آرمِناک توکماجیان، محقق غیرمقیم در کارنگی مرکز خاورمیانه در بیروت، در مصاحبه ای توضیح داده است که چرا تحولات در منطقه ناآرام جنوب غربی سوریه اهمیت دارد و چرا اسرائیل و اردن تحولات در درعا را با دقت زیر نظر گرفته اند.

دیپلماسی ایرانی: هفته گذشته دولت سوریه نیروهای نظامی خود را در منطقه درعا در جنوب غربی این کشور مستقر کرد؛ به نظر می رسید عملیات نظامی با هدف اعمال کنترل امنیتی کامل بر شهر طفس و مناطق اطراف آن صورت گرفته است. طفس و دیگر مناطق اطراف آن تحت توافق سال ۲۰۱۸ مبنی بر محدودیت بازگشت نیروهای نظامی دولتی در برابر آرام شدن شورش ها، هستند که با میانجی گری روسیه حاصل شده است. روسیه در تلاش برای جلوگیری از مداخله اسرائیل و اردن که نگران استقرار نیروهای ایرانی و تحت حمایت ایران در مناطق مرزی هستند، به دنبال حفظ شرایط کنونی در منطقه بوده است. مایکل یانگ از «دیوان» در نیمه ماه مه برای اطلاعات بیشتر درباره این منطقه با آرمناک توکماجیان، محقق غیرمقیم در کارنگی مرکز خاورمیانه با تخصص در مسائل مرزی و درگیری در سوریه، مصاحبه کرده است:

در حال حاضر در درعا چه اتفاقی در حال وقوع است؟

۴ ماه مه اجساد ۹ پلیس کشته شده در یک شهر واقع در جنوب غربی استان درعا پیدا شد. قاسم الصبیحی، کسی که این افراد را کشته، یک شورشی سابق است که بعدتر به نیروهای امنیتی دولت پیوسته. او برای کشته شدن پسر و دامادش دولت سوریه را مقصر می دانست و نیروهای پلیس را نیز به همین دلیل کشت. با این حال، پلیس درگیر نشد. پس از این حادثه افراد دارای نفوذ در درعا بیانیه ای در محکوم کردن او صادر کردند که در سنت های قبیله ای به معنای آن است که او دیگر از حمایت قبیله خود برخوردار نیست. با این حال، دولت بشار اسد اعلام کرد که مناطق آزاد شده را تحت کنترل امنیتی خود در خواهد آورد و در روزهای بعد، نیروهای پشتیبانی در منطقه مستقر شدند که نشان از آن داشت که دمشق به دنبال استفاده از این حادثه به عنوان بهانه ای برای افزایش حضور خود در آنجاست.

تشدید تنش های نظامی در درعا پیشتر سابقه نداشته است؟

تشدید تنش ها در سطحی که اکنون پیش بینی می شود، از تابستان ۲۰۱۸ که دولت اسد کنترل جنوب غربی سوریه را در دست گرفت، بی سابقه بوده و این در حالی است که تنش ها و خشونت های مسلحانه از زمان بازگشت نیروهای امنیتی سوری به یک شاخصه در منطقه درعا تبدیل شده. جدیدترین نمونه از عملیات نظامی نیروهای سوری در مارس ۲۰۲۰ و زمانی بود که با موفقیت کنترل خود را بر بخش هایی از شهر الصنمین اعمال کرد. با این حال، تحولات کنونی از چندین نظر بی سابقه بوده است. اول، سطح استقرار نظامی نیروهای امنیتی سوری قابل توجه و نشان دهنده احتمال عملیات نظامی گسترده در منطقه است. دوم، شهر طفس در نتیجه توافقی که با میانجی گری روسیه حاصل شد، شاهد حضور مستقیم نیروهای دولتی نبود. سوم، شورشی های پیشین در طفس و مناطق حومه آن کاملا مسلح هستند و اگر یک رویارویی نظامی صورت بگیرد، سطح خشونت بسیار بالا خواهد بود.

روسیه با توجه به میانجی گری آن در حصول توافق، به تشدید تنش ها چه واکنشی نشان خواهد داد؟

روسیه از زمان بازگشت نیروهای امنیتی سوریه به توافق متعهد بوده است. البته بر سر این مساله مناقشاتی وجود دارد. برخی از بازیگران مخالف مسکو را به دلیل خودداری از واکنش به اقدامات دمشق مورد انتقاد قرار داده اند. به هر حال، روس ها تا اندازه قابل توجهی به توافق متعهد بوده و در سال های گذشته مانع از حضور مستقیم نیروهای سوری در منطقه شده اند. این اقدام روسیه را می توان به نوعی، تلاش برای کاهش نگرانی های اسرائیل و اردن درباره احتمال حضور نیروهای ایرانی و گروه های شبه نظامی تحت حمایت ایران در جنوب غربی سوریه دانست. مداخلات متعدد روسیه در ممانعت یا محدودسازی حضور مستقیم نیروهای اسد در منطقه را می تواند نشان دهنده تعهد آن به توافق قلمداد کرد.

مذاکرات جاری با مشارکت روس ها می تواند نشان دهنده این مساله باشد که روسیه خواستار تشدید تنش نیست. شاید این مرتبه نیز مذاکرات بتواند همانند گذشته مانع از درگیری شود و با امتیازهای کوچک یا نمادین، به کاهش تنش ها بینجامد.

با توجه به سطح بی سابقه حضور نیروهای نظامی دولتی در منطقه، سناریوی دیگر می تواند این باشد که اگرچه روسیه حقیقتا به دنبال جلوگیری از درگیری نظامی است، اما در عین حال هدف وادار کردن شورشی ها به قائل شدن امتیازات بیشتر را دنبال می کند. احتمال دیگر هم این است که روسیه به دنبال تبدیل این بحران به فرصتی برای استخدام شورشی های سابق در یگان های طرفدار روسیه در ارتش سوریه باشد.

آیا تشدید تنش ها حاوی یک پیام پنهان برای روسیه است؟

اعزام یگان هایی از ارتش سوریه که با ایران ارتباط نزدیکی دارند، به منطقه تحت حمایت روسیه می توان یک پیام پنهان داشته باشد. اما این مساله نشان دهنده محاسبات مخاطره آمیز دمشق نه فقط در سطح منطقه ای، بلکه در ارتباط با نظمی است که روسیه در درعا ایجاد کرده. همانطور که پیشتر گفتم، این نظم به طور ویژه برای ممانعت از افزایش نفوذ ایران و نیروهای طرفدار ایرانی در جنوب غربی سوریه طراحی شده است.

با توجه به این توصیفات، وضعیت موجود در درعا چطور می تواند بر منطقه تاثیر بگذارد؟

جنوب غربی سوریه یک منطقه مرزی معمولی نیست. یک جبهه مناقشه آمیز منطقه ایست که هر گونه بی ثباتی و تشدید تنش های نظامی در آن می تواند اثرات فرامرزی داشته باشد. از این رو، تشدید تنش ها توسط یک جناح طرفدار ایرانی در داخل دولت سوریه برای اسرائیل و اردن ناخوشایند است چرا که هیچ کدام از آنها حضور ایرانی در نزدیکی بلندی های جولان را نمی خواهند و تحمل نمی کنند. نظمی که روسیه برقرار کرده، به رغم ضعف های بسیار آن، در ایجاد ثبات در جنوب غربی سوریه موثر بوده و در همسایگان آن اطمینان ایجاد کرده است. البته لازم به ذکر است که حضور نیروهای متحد ایران در ارتش سوریه در طفس و حومه آن لزوما به معنای پایان نظم منطقه ای نیست. اگر دمشق و تهران برای این طرح برنامه ریزی کرده باشند، هدف آنها را باید به صورت گامی تاکتیکی برای پررنگ کردن حضورشان در بازی منطقه ای درک کرد و نه یک قمار مخاطره آمیز برای بر هم زدن توازن موجود در این منطقه حساس.

نویسنده: مایکل یانگ

۲ نظرات

  • لطفا در ابتدای گزارش نام نویسنده را قید کنید

    • سلام و عرض ارادت
      نام تمامی نویسنده در ابتدای مقالات درج می شود
      سپاس از همراهی شما

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

۱
۲
۳
۴
۵
۶
۷
۸
۹
۱۰
۱
۲
۳
۴
۵
۶
۷
۸
۹
۱۰
۱
۲
۳
۴
۵
۶
۷
۸
۹
۱۰